Từ quy hoạch đến hiện thực: Giải pháp đưa điện gió ngoài khơi Việt Nam vào vận hành trước 2030

Kịch bản nào cho điện gió ngoài khơi Việt Nam vận hành trước năm 2030?

Từ tầm nhìn quy hoạch đến thực tế triển khai

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: đưa vào vận hành 6.000 MW điện gió ngoài khơi vào năm 2030. Đây không chỉ là chỉ tiêu công suất, mà còn là bước khởi đầu cho một ngành công nghiệp năng lượng biển chiến lược, góp phần hiện thực hóa cam kết trung hòa carbon và phát triển kinh tế biển bền vững của Việt Nam. Tuy nhiên, khoảng cách giữa tầm nhìn và thực tế vẫn còn rất lớn.

Tính đến giữa năm 2026, Việt Nam chưa có dự án điện gió ngoài khơi nào được chấp thuận chủ trương đầu tư. Trong khi đó, theo kinh nghiệm quốc tế, một dự án điện gió ngoài khơi cần từ 6–8 năm để hoàn thiện từ khảo sát đến vận hành thương mại. Với quỹ thời gian chỉ còn hơn 4 năm, câu hỏi không còn là “có đạt được 6.000 MW hay không”, mà là “liệu Việt Nam có kịp đưa những MW đầu tiên vào vận hành trước năm 2030 hay không”.

Điểm nghẽn lớn nhất: Thể chế và dữ liệu khảo sát

Nhiều ý kiến cho rằng rào cản lớn nhất của điện gió ngoài khơi là vốn đầu tư. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vấn đề cốt lõi nằm ở giai đoạn sớm hơn: chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện thể chế.

Dù Luật Điện lực 2024 và Nghị quyết 253/2025/QH15 đã mở đường cho việc lựa chọn nhà đầu tư và giao khu vực biển, nhưng hàng loạt quy định chi tiết vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Các nội dung như cơ chế khảo sát thực địa, chia sẻ dữ liệu, phối hợp giữa các bộ ngành, hay yêu cầu bảo đảm quốc phòng – an ninh trên biển vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể. Đây là những điều kiện nền tảng quyết định khả năng hình thành thị trường điện gió ngoài khơi.

Đặc biệt, Việt Nam hiện thiếu dữ liệu khảo sát thực địa đáng tin cậy về gió, địa chất đáy biển và hải văn. Không có dữ liệu này, các báo cáo tiền khả thi (Pre-FS) không thể đạt chất lượng cần thiết để xác định tổng mức đầu tư, tính toán giá điện, hay tổ chức đấu thầu minh bạch. Thiếu dữ liệu đồng nghĩa với việc nền móng của toàn bộ ngành công nghiệp chưa được xây dựng.

Chi phí đầu tư và bài toán giá điện

Theo Hội đồng Gió Toàn cầu (GWEC), suất đầu tư điện gió ngoài khơi tại Việt Nam hiện dao động khoảng 4–4,5 triệu USD/MW, tương đương tổng vốn 24–27 tỷ USD cho 6.000 MW. Đây là con số lớn, nhưng không bất thường đối với một thị trường mới.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, không có quốc gia nào bước vào giai đoạn đầu với chi phí thấp. Các dự án tiên phong thường phải chấp nhận giá điện cao hơn để đổi lấy việc hình thành chuỗi cung ứng, tích lũy kinh nghiệm và giảm chi phí trong tương lai. Vì vậy, câu hỏi không phải là “điện gió ngoài khơi có đắt không”, mà là “Việt Nam có sẵn sàng đầu tư cho một ngành công nghiệp chiến lược hay không”.

Cơ hội từ khung chính sách mới

Nghị quyết 253/2025/QH15 đã tạo ra bước ngoặt thể chế quan trọng khi cho phép Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư trực tiếp cho giai đoạn 2025–2030, không bắt buộc đấu thầu. Cơ chế này nếu được triển khai quyết liệt trong 2026–2027 có thể rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị dự án.

Song song đó, Bộ Công Thương đang xây dựng Nghị định hướng dẫn đầu tư điện gió ngoài khơi, quy định rõ điều kiện năng lực, quy trình khảo sát và cơ chế phối hợp liên ngành. Nếu khung pháp lý này được hoàn thiện đúng tiến độ, Việt Nam có thể mở ra giai đoạn tăng tốc thực sự từ năm 2027.

Kịch bản phát triển đến năm 2030

Trong kịch bản tích cực, Việt Nam có thể chứng kiến những MW điện gió ngoài khơi đầu tiên hòa lưới trước năm 2030, nếu các dự án tiên phong được ưu tiên và cơ chế đặc thù được áp dụng. Tuy nhiên, nếu các điểm nghẽn thể chế không được tháo gỡ trong 2026–2027, toàn bộ công suất 6.000 MW sẽ phải dịch chuyển sang giai đoạn sau 2030.

Điện gió ngoài khơi – ngành công nghiệp chiến lược của tương lai

Điện gió ngoài khơi không chỉ là nguồn điện tái tạo, mà còn là nền tảng cho một ngành công nghiệp biển hiện đại. Giá trị của nó không chỉ nằm ở số kWh điện được sản xuất, mà còn ở năng lực công nghiệp, công nghệ và việc làm được tạo ra trong nước – từ khảo sát, thiết kế, chế tạo kết cấu, dịch vụ kỹ thuật, vận tải biển đến công nghiệp hỗ trợ.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Việt Nam cần coi các dự án tiên phong là dự án mở đường, chấp nhận chi phí cao ban đầu để đổi lấy năng lực nội địa hóa và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một ngành công nghiệp mới. Tiềm năng điện gió ngoài khơi thuộc nhóm hàng đầu khu vực, nhưng thời gian không còn nhiều. Nếu khung thể chế, cơ chế khảo sát và lựa chọn nhà đầu tư được hoàn thiện trong 2026–2027, Việt Nam hoàn toàn có thể chứng kiến những MW điện gió ngoài khơi thương mại đầu tiên trước năm 2030. Ngược lại, nếu chậm trễ, mục tiêu 6.000 MW sẽ chỉ còn mang ý nghĩa định hướng.

MBWIND – Giải pháp toàn diện cho vận hành và bảo trì điện gió

MBWIND là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu cho ngành điện gió, đảm bảo hiệu suất, an toàn và tuổi thọ tối đa cho tuabin. Với đội ngũ kỹ sư được đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế và trang thiết bị hiện đại, MBWIND mang đến các giải pháp tối ưu cho từng giai đoạn vận hành dự án.

Dịch vụ chính của MBWIND:

MBWIND cam kết đồng hành cùng các chủ đầu tư, nhà vận hành và đối tác trong việc duy trì hiệu suất tối đa, giảm chi phí vòng đời và kéo dài tuổi thọ tuabin gió.

MBWIND – Đối tác tin cậy cho hiệu suất bền vững của điện gió Việt Nam.
Liên hệ: info@mbwind.com.vn| Website: mbwind.vn